Trans Nzoia Yamgeuka Waziri Murkomen Kwa Kauli Zake Zenye Utata Na Kupotosha

KITALALE, TRANS-NZOIA — Kauli zilizotolewa na Waziri wa Usalama wa Ndani, Onesimus Kipchumba Murkomen, wakati wa hotuba ya hivi karibuni hadharani Kitalale, zimezua mjadala mkali, huku viongozi na wakazi wakitilia shaka ukweli wa baadhi ya madai kuhusu maendeleo, kilimo na usalama.

Kauli za Waziri huyo, zilizotolewa katika hotuba fupi lakini yenye mvuto wa kisiasa, zimeanza kuchunguzwa kwa karibu, na kuchochea uchambuzi wa kina wa hoja alizowasilisha.

Katika hotuba hiyo, Murkomen alidai kuwa Rais William Ruto aliwahi kuomba viongozi wa eneo hilo kutoa ardhi kwa ajili ya ujenzi wa uwanja wa michezo na hospitali, lakini ombi hilo lilikataliwa.

Hata hivyo, wataalamu wa masuala ya utawala wanasema kuwa miradi ya maendeleo ya kitaifa hutekelezwa kupitia mifumo rasmi ya ushirikiano kati ya serikali ya kitaifa na zile za kaunti, si kupitia maombi yasiyo rasmi kwa viongozi binafsi. Katiba inataka rasilimali zigawanywe kwa usawa kote nchini, huku serikali ya kitaifa na za kaunti zikiwa na majukumu yaliyoainishwa wazi.

Wachambuzi wanaonya kuwa kuwasilisha maendeleo kana kwamba yanategemea maamuzi ya kisiasa ya viongozi wa eneo kunaweza kupotosha jinsi miradi ya umma huanzishwa na kutekelezwa.

Murkomen pia alidai kuwa mbegu zilizogawiwa wakulima zilichukuliwa tena baadaye, jambo lililozua mashaka kuhusu mipango ya kilimo ya eneo hilo.

Hata hivyo, takwimu kutoka Kaunti ya Trans-Nzoia zinaonyesha kuwa zaidi ya wakulima wadogo 300,000 wamenufaika na mpango wa kugawiwa mbegu bora za mahindi bila malipo katika miaka ya hivi karibuni. Mpango huo ni sehemu ya juhudi pana za kuimarisha usalama wa chakula na kuwasaidia wakulima kukabiliana na gharama za pembejeo zinazoongezeka.

Hakuna ushahidi uliothibitishwa unaoonyesha kuwa mbegu hizo zilichukuliwa baada ya kugawiwa, huku wadau wa sekta ya kilimo wakieleza kuwa mpango huo umekuwa na manufaa kwa jamii za wakulima.

Katika dai lingine, Waziri huyo aliwashutumu viongozi wa eneo hilo kwa kudaiwa kuhusika na “kuandaa au kufundisha wahuni,” jambo lililozua hofu kuhusu hali ya usalama.

Hata hivyo, usalama ni jukumu la serikali ya kitaifa kupitia Wizara ya Usalama wa Ndani, inayoongozwa na Murkomen. Serikali za kaunti, ikiwemo ile inayoongozwa na George Natembeya, hazina mamlaka ya moja kwa moja juu ya polisi au vyombo vya usalama wa kitaifa.

Wachambuzi wa sera wanaonya kuwa kuhusisha ukosefu wa usalama na uongozi wa kaunti bila ushahidi kunaweza kuvuruga mifumo ya uwajibikaji na kupotosha mjadala kuhusu majukumu ya taasisi husika.

Kauli za Kitalale zimekuja wakati ambapo mvutano wa kisiasa unaongezeka kati ya serikali ya kitaifa na zile za kaunti katika baadhi ya maeneo ya Magharibi mwa Kenya. Wachunguzi wanaona kuwa kuna mwelekeo unaokua ambapo masuala ya maendeleo na usalama yanajadiliwa katika muktadha wa kisiasa zaidi.

Ingawa mikutano ya hadhara inaendelea kuwa jukwaa muhimu la mawasiliano ya serikali, wataalamu wanasisitiza umuhimu wa usahihi na uwazi, hasa katika masuala nyeti kama maendeleo na usalama.

Kadiri mjadala unavyoendelea, wadau wanatoa wito wa majadiliano yanayotegemea ushahidi ili kudumisha imani ya umma katika utawala na utoaji wa huduma.